آزمایش مخفیانه فیس‌بوک روی کاربرانش

 میلیون‌ها کاربر فیس‌بوک با صفحه فید اخبار آشنا هستند؛ صفحه‌ای که به محض وارد شدن به فیس‌بوک مقابل چشمانشان قرار می‌گیرد و از آخرین حال و احوال دوستان یا به‌روزرسانی صفحاتی که آنها را لایک کرده‌اند، آگاه می‌شوند.

اما ۶۸۹ هزار کاربر فیس‌بوک بدون آنکه بدانند در چارچوب یک پژوهش روان‌شناسانه به مدت یک هفته یک فید اخبار جعلی را پیش چشم داشتند.

این پژوهش در اصل به طور مخفیانه در ژانویه ۲۰۱۲ و روی کابران انگلیسی‌زبان اجرا شد. در چارچوب این پروژه این کاربران از همه‌جا بی‌خبر به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه به مدت یک هفته تنها پست‌هایی با محتوای مثبت از دوستان خود روی تایم‌لاین دریافت کردند و گروه دیگر تنها پست‌هایی با محتوای منفی.

نتایج این پژوهش اوایل ماه ژوئن امسال در نشریه “Proceedings of the National Academy of Sciences” منتشر شد، اما تازه نزدیک به چهارهفته پس از انتشار بوده که موجی از نارضایتی و خشم کاربران از این اقدام فیس‌بوک به راه افتاده است.

کاربران از اینکه بدون اطلاع و اجازه، به موش آزمایشگاهی فیس‌بوک تبدیل شده و چنین تصویر جعل‌شده‌ای از دوستان‌شان به آنان نمایش داده شده، ابراز خشم می‌کنند.

در مدت یک هفته‌ای اجرای این پژوهش، فیس‌بوک تایم‌لاین ۱۵۵ هزار کاربر خود را طوری دستکاری کرد که شمار پست‌های با محتوای احساسی مثبت کاهش بیابد. در مقابل در همین مدت پست‌های حاوی احساسات منفی از روی تایم لاین تعداد مشابهی از کاربران، حذف شد.

نزدیک به ۳۰۰ هزار کاربر دیگر نیز به عنوان گروه شاهد مورد بررسی قرار گرفتند و هیچ تغییری در تایم‌لاین آنان اعمال نشد.

این دستکاری‌ها به وضوح نتایجی را پیش‌روی پژوهشگران قرار داد: شمار پست‌های کاربرانی با تایم لاین جعل شده ۳.۳ درصد کاهش یافت. کسانی که کمتر نوشته‌های منفی دریافت کردند، خود بیشتر به تولید محتوای مثبت و کمتر به تولید محتوای منفی پرداختند.

در مقابل آنهایی که بیشتر نوشته‌های منفی روی تایم‌لاین‌شان دیده بودند، خود بیشتر به تولید محتوای منفی و کمتر به تولید محتوای مثبت دست زدند.

به گزارش دویچه وله، یک نتیجه قابل توجه دیگر این پژوهش این بوده است که هر زمان که شمار هم نوشته‌های منفی و هم نوشته‌های مثبت از روی تایم‌لاین کاربر کم شده، یا به عبارتی فید اخبار دوستان فیس‌بوکی کمتر احساسی بوده، آن کاربر از همه جا بی‌خبر نیز شخصا کمتر به تولید محتوا در فیس‌بوک پرداخته است.

هرچند تأثیرات این دستکاری آن‌گونه که نتایج نشان می‌دهند، اندک است اما دست‌اندرکاران این پژوهش به صدها میلیون کاربر فیس‌بوک در سراسر جهان اشاره می‌کنند و می‌نویسند که این نتایج ثابت می‌کنند، احساسات نیز در شبکه‌های اجتماعی آنلاین حتی بدون تماس مستقیم افراد با یکدیگر به راحتی گسترش و سرایت می‌کنند.

دو تن از پژوهشگران این تیم تحقیقاتی در دانشگاه فعالیت دارند، اما نفر سوم عضو تیم تحقیقاتی فیس‌بوک و کارمند این کمپانی است. تمامی این افراد اذعان داشته‌اند که بدون همکاری مؤثر فیس‌بوک این آزمایش علمی قابل انجام نبوده است. چراکه در اصل تنها فیس‌بوک است که توانایی دستکاری در تایم‌لاین کاربرانش را دارد.

هرچند محققان بارها و بارها به داده‌های فیس‌بوک برای کارهای پژوهشی خود دسترسی پیدا کرده‌اند، اما این برای نخستین بار است که اطلاعات کاربران به طور فعال دستکاری شده است؛ آن‌هم با همکاری کارمندان فیس‌بوک که به منظور انجام این پژوهش تغییراتی را در الگوریتم فیس‌بوک اعمال کردند.